Phụ nữ cho con bú bị Covid uống thuốc gì để an toàn và hiệu quả

Khi một người mẹ đang cho con bú không may mắc COVID-19, câu hỏi phụ nữ cho con bú bị Covid uống thuốc gì trở thành mối bận tâm hàng đầu. Việc lựa chọn thuốc không chỉ cần đảm bảo hiệu quả điều trị cho mẹ mà còn phải tuyệt đối an toàn cho em bé đang bú sữa mẹ. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết và đáng tin cậy về các nguyên tắc chung, các loại thuốc an toàn và những lưu ý quan trọng giúp các mẹ bỉm sữa vượt qua giai đoạn này một cách an tâm nhất.

Nguyên tắc chung khi phụ nữ cho con bú mắc COVID-19

Đối với các bà mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ, việc nhiễm COVID-19 mang đến nhiều lo lắng. Tuy nhiên, theo các tổ chức y tế uy tín như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), việc tiếp tục cho con bú vẫn được khuyến khích trong hầu hết các trường hợp, ngay cả khi mẹ đã nhiễm virus. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu, cung cấp kháng thể giúp bảo vệ bé khỏi nhiều bệnh tật, bao gồm cả COVID-19. Các kháng thể này có thể giúp bé chống lại virus nếu bị lây nhiễm hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh. Lợi ích của việc cho con bú thường lớn hơn rủi ro tiềm ẩn.

Trong quá trình điều trị, nguyên tắc chính là ưu tiên các loại thuốc có ít hoặc không có khả năng đi vào sữa mẹ, hoặc nếu có, thì với nồng độ rất thấp và không gây hại cho trẻ. Luôn luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, dù là thuốc không kê đơn. Chuyên gia y tế sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ, mức độ nghiêm trọng của bệnh, tuổi của bé và các loại thuốc đang sử dụng khác để đưa ra lời khuyên phù hợp nhất.

Các triệu chứng COVID-19 thường gặp ở phụ nữ cho con bú

COVID-19 có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ đến nặng, và mức độ ảnh hưởng có thể thay đổi tùy thuộc vào từng cá nhân. Đối với phụ nữ cho con bú, các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt, ho, đau họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mất vị giác, khứu giác. Một số người có thể gặp các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Đôi khi, mẹ bỉm sữa cũng có thể cảm thấy mệt mỏi cực độ và khó thở.

Mặc dù hầu hết các trường hợp COVID-19 ở phụ nữ cho con bú thường là nhẹ hoặc trung bình, việc nhận biết và theo dõi sát sao các triệu chứng là rất quan trọng để có thể xử lý kịp thời. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu trở nặng nào như khó thở, đau tức ngực, lú lẫn, môi hoặc mặt tái nhợt, cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp. Việc hiểu rõ các triệu chứng giúp mẹ có thể tự chăm sóc tốt hơn và biết khi nào cần sự can thiệp của chuyên gia.

Thuốc giảm đau và hạ sốt an toàn cho phụ nữ cho con bú bị COVID-19

Khi sốt hoặc đau nhức cơ thể là những triệu chứng chính của COVID-19, việc sử dụng thuốc giảm đau và hạ sốt là cần thiết để cải thiện tình trạng sức khỏe của mẹ và tạo điều kiện cho cơ thể phục hồi. Tuy nhiên, lựa chọn thuốc phải cẩn trọng để đảm bảo an toàn cho em bé đang bú sữa mẹ.

Paracetamol (Acetaminophen)

Paracetamol, hay acetaminophen, được xem là lựa chọn hàng đầu và an toàn nhất cho phụ nữ cho con bú bị Covid uống thuốc gì để hạ sốt và giảm đau. Loại thuốc này được bài tiết vào sữa mẹ với nồng độ rất thấp, không gây ảnh hưởng đáng kể đến trẻ sơ sinh bú sữa mẹ. Liều dùng khuyến nghị cho người lớn thường là 500mg đến 1000mg mỗi 4-6 giờ, không quá 4000mg trong 24 giờ.

Mặc dù an toàn, mẹ vẫn cần tuân thủ liều lượng được khuyến cáo và không tự ý tăng liều. Việc sử dụng quá liều paracetamol có thể gây hại cho gan. Nếu mẹ đang dùng các loại thuốc khác cũng chứa paracetamol, cần tính toán tổng liều để tránh vượt ngưỡng an toàn. Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi ý kiến dược sĩ, bác sĩ.

Ibuprofen

Ibuprofen là một loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) khác cũng được coi là tương đối an toàn khi sử dụng cho phụ nữ đang cho con bú. Giống như paracetamol, ibuprofen cũng được bài tiết vào sữa mẹ với nồng độ thấp và ít có khả năng gây ra tác dụng phụ cho trẻ bú mẹ. Liều dùng thông thường là 200mg đến 400mg mỗi 4-6 giờ, không quá 1200mg trong 24 giờ.

Tuy nhiên, ibuprofen có thể gây ra một số tác dụng phụ trên đường tiêu hóa như khó chịu dạ dày, đặc biệt khi dùng lúc đói. Nó cũng chống chỉ định cho những người có tiền sử loét dạ dày, suy thận hoặc hen suyễn nghiêm trọng. Đối với trẻ sơ sinh non tháng hoặc trẻ có các vấn đề sức khỏe nhất định, cần thận trọng hơn khi mẹ sử dụng ibuprofen. Do đó, mặc dù được chấp nhận, paracetamol vẫn thường được ưu tiên hơn.

Thuốc điều trị triệu chứng ho và sổ mũi an toàn

Ho và sổ mũi là những triệu chứng phổ biến của COVID-19, gây khó chịu đáng kể cho người bệnh. Để giảm bớt các triệu chứng này, có một số lựa chọn an toàn cho phụ nữ đang cho con bú.

Thuốc ho

Đối với ho khan, dextromethorphan là một hoạt chất thường được khuyến nghị. Nó có tác dụng ức chế phản xạ ho và được bài tiết vào sữa mẹ với lượng rất nhỏ, không gây ảnh hưởng đáng kể đến trẻ. Đối với ho có đờm, guaifenesin có thể giúp làm loãng đờm, giúp dễ tống xuất ra ngoài. Guaifenesin cũng được coi là an toàn cho mẹ cho con bú. Tuy nhiên, các mẹ cần chọn sản phẩm chỉ chứa một thành phần để tránh các hoạt chất khác không cần thiết.

Ngoài ra, các biện pháp tự nhiên như uống mật ong (không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi), ngậm kẹo ngậm ho thảo dược, uống trà ấm pha chanh và gừng cũng có thể giúp làm dịu cổ họng và giảm ho. Đảm bảo uống đủ nước ấm cũng là cách hiệu quả để làm dịu đường hô hấp và giữ ẩm.

Thuốc sổ mũi, nghẹt mũi

Để giảm sổ mũi và nghẹt mũi, sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt hoặc rửa mũi là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất. Nước muối giúp làm sạch đường mũi, loại bỏ chất nhầy và giảm sưng viêm mà không hấp thu vào máu hay sữa mẹ. Các sản phẩm này có thể được sử dụng thường xuyên mà không lo tác dụng phụ.

Đối với các loại thuốc xịt mũi có chứa hoạt chất co mạch như oxymetazoline hoặc xylometazoline, chúng có thể giúp giảm nghẹt mũi nhanh chóng. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc này trong thời gian dài (quá 3-5 ngày) có thể gây hiện tượng lệ thuộc thuốc và làm tình trạng nghẹt mũi trở nên tồi tệ hơn (viêm mũi do thuốc). Dược sĩ hoặc bác sĩ sẽ đưa ra lời khuyên về việc sử dụng các sản phẩm này một cách an toàn nhất cho mẹ đang cho con bú. Thuốc uống chống nghẹt mũi như pseudoephedrine hay phenylephrine có thể làm giảm nguồn sữa, do đó cần hết sức thận trọng và chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ.

Các loại thuốc kháng virus và kháng sinh trong trường hợp đặc biệt

Trong một số trường hợp COVID-19 diễn tiến nặng hoặc có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc các loại thuốc kháng virus. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc này ở phụ nữ đang cho con bú cần được xem xét rất kỹ lưỡng.

Các thuốc kháng virus như Molnupiravir hay Paxlovid chỉ được chỉ định cho các trường hợp cụ thể, theo hướng dẫn của Bộ Y tế và chỉ khi có chỉ định của bác sĩ. Thông tin về sự an toàn của các thuốc này đối với trẻ bú mẹ còn hạn chế hoặc có những khuyến cáo ngừng cho con bú trong thời gian điều trị. Do đó, quyết định sử dụng phải dựa trên đánh giá rủi ro/lợi ích cẩn thận của bác sĩ điều trị và mẹ có thể cần tạm thời ngừng cho con bú và vắt sữa bỏ đi trong thời gian dùng thuốc.

Đối với kháng sinh, cần nhớ rằng COVID-19 là bệnh do virus gây ra, nên kháng sinh không có tác dụng điều trị trực tiếp. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có bằng chứng về bội nhiễm vi khuẩn, tức là có thêm một bệnh nhiễm khuẩn khác xuất hiện cùng lúc với COVID-19. Việc sử dụng kháng sinh tùy tiện không những không hiệu quả mà còn có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn và góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh. Bác sĩ sẽ chỉ định loại kháng sinh phù hợp và an toàn cho mẹ đang cho con bú nếu cần thiết.

Biện pháp hỗ trợ khác và lưu ý quan trọng

Bên cạnh việc dùng thuốc, có rất nhiều biện pháp hỗ trợ khác đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của mẹ và đảm bảo an toàn cho bé khi mẹ bỉm sữa mắc COVID-19.

Đầu tiên và quan trọng nhất là nghỉ ngơi đầy đủ. Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể có thời gian phục hồi và tăng cường hệ miễn dịch. Tiếp theo, đảm bảo uống đủ nước. Nước giúp duy trì độ ẩm cho cơ thể, làm loãng chất nhầy và ngăn ngừa mất nước, đặc biệt khi mẹ bị sốt. Các loại nước ấm, nước điện giải, nước trái cây tươi đều rất hữu ích.

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh cũng không thể thiếu. Mẹ cần bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất thông qua các bữa ăn giàu rau xanh, trái cây, protein và ngũ cốc nguyên hạt. Điều này không chỉ giúp mẹ nhanh hồi phục mà còn đảm bảo chất lượng sữa mẹ cho bé.

Về phòng ngừa lây nhiễm cho bé, khi mẹ bị COVID-19, cần thực hiện các biện pháp phòng hộ nghiêm ngặt. Hãy đeo khẩu trang y tế chất lượng cao khi tiếp xúc gần với bé, đặc biệt là khi cho bú. Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước hoặc sát khuẩn tay nhanh trước và sau khi chạm vào bé. Vệ sinh bề mặt thường xuyên trong nhà cũng giúp giảm nguy cơ lây lan virus. Nếu có thể, hãy nhờ người thân khỏe mạnh chăm sóc bé trong các hoạt động khác để mẹ có thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn. Nếu mẹ cảm thấy quá mệt mỏi để cho bú trực tiếp, có thể vắt sữa và nhờ người khác cho bé bú bằng bình. Việc duy trì nguồn sữa trong thời gian này là rất quan trọng.

Hãy theo dõi sát sao sức khỏe của cả mẹ và bé. Ghi lại nhiệt độ, triệu chứng của mẹ và bất kỳ thay đổi nào ở bé. Nếu bé có dấu hiệu sốt, ho, khó thở hoặc quấy khóc bất thường, cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay. Đối với mẹ, nếu các triệu chứng không thuyên giảm sau vài ngày dùng thuốc và chăm sóc tại nhà, hoặc xuất hiện các dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lú lẫn, cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khẩn cấp. Mọi thông tin y tế trên thietbiytehn.com đều nhằm mục đích tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế chuyên nghiệp.

Các loại thuốc nên tránh hoặc cần thận trọng đặc biệt

Không phải tất cả các loại thuốc đều an toàn cho phụ nữ đang cho con bú. Một số loại có thể đi vào sữa mẹ với nồng độ đáng kể và gây hại cho trẻ sơ sinh hoặc làm giảm nguồn sữa của mẹ. Do đó, điều quan trọng là phải nhận biết và tránh các loại thuốc này trừ khi có chỉ định rõ ràng của bác sĩ.

Các thuốc kháng histamine thế hệ cũ như diphenhydramine (Benadryl) hoặc chlorpheniramine, thường có trong các loại thuốc cảm cúm tổng hợp, có thể gây buồn ngủ ở trẻ sơ sinh. Ngoài ra, chúng có thể làm giảm nguồn sữa của mẹ. Do đó, nên tránh sử dụng chúng. Các thuốc kháng histamine thế hệ mới hơn như loratadine hoặc cetirizine thường được coi là an toàn hơn, nhưng vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.

Một số thuốc giảm đau mạnh hơn như codein hoặc hydrocodone (thường kết hợp với paracetamol) cũng nên tránh. Các loại thuốc này thuộc nhóm opioid, có thể gây ức chế hô hấp và buồn ngủ nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ.

Thuốc chống sung huyết đường uống như pseudoephedrine hoặc phenylephrine, mặc dù có thể hiệu quả trong việc giảm nghẹt mũi, nhưng lại có thể làm giảm nguồn sữa mẹ. Do đó, nên ưu tiên các biện pháp xịt mũi hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

Ngoài ra, một số loại thuốc thảo dược hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc cũng có thể chứa các thành phần không an toàn hoặc chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng về tác động lên sữa mẹ và trẻ sơ sinh. Tốt nhất là tránh sử dụng các sản phẩm này khi đang cho con bú. Luôn cung cấp đầy đủ thông tin về tất cả các loại thuốc và thực phẩm chức năng đang sử dụng cho bác sĩ để nhận được lời khuyên chính xác nhất.

Khi nào cần thăm khám bác sĩ ngay lập tức?

Mặc dù hầu hết các trường hợp COVID-19 ở phụ nữ cho con bú có thể được quản lý tại nhà, có một số dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý đặc biệt và yêu cầu thăm khám bác sĩ ngay lập tức. Việc nhận biết kịp thời các dấu hiệu này có thể giúp ngăn ngừa tình trạng trở nặng và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Các dấu hiệu nguy hiểm ở mẹ bao gồm:

• Khó thở hoặc thở gấp: Đây là dấu hiệu nghiêm trọng nhất, cần được cấp cứu ngay lập tức. Mẹ cảm thấy hụt hơi, thở nhanh nông, hoặc không thể hít thở sâu.
• Đau hoặc tức ngực dai dẳng: Cảm giác đau, nặng nề hoặc ép chặt ở ngực, không thuyên giảm.
• Môi hoặc mặt tái nhợt, xanh xao: Cho thấy cơ thể thiếu oxy.
• Lú lẫn, mất ý thức hoặc không thể tỉnh táo: Đây là dấu hiệu suy giảm chức năng thần kinh.
• Không thể giữ nước, nôn mửa liên tục: Có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng.
• Sốt cao không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt hoặc sốt kéo dài.

Đối với bé, nếu mẹ nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào sau khi tiếp xúc với mẹ nhiễm COVID-19, cần đưa bé đi khám bác sĩ nhi khoa ngay lập tức. Các dấu hiệu cảnh báo ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bao gồm:

• Sốt cao (trên 38 độ C ở trẻ dưới 3 tháng hoặc trên 39 độ C ở trẻ lớn hơn).
• Khó thở, thở nhanh, thở rít hoặc co rút lồng ngực khi thở.
• Li bì, khó đánh thức, ít linh hoạt hơn bình thường.
• Bỏ bú, nôn trớ nhiều, tiêu chảy nặng.
• Môi hoặc da xanh tái.

Việc chủ động tìm kiếm sự chăm sóc y tế khi có các dấu hiệu nguy hiểm là cực kỳ quan trọng. Đừng ngần ngại liên hệ với cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu nếu mẹ hoặc bé có bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào.

Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, việc đảm bảo an toàn cho mẹ và bé là ưu tiên hàng đầu. Hy vọng những thông tin chi tiết về phụ nữ cho con bú bị Covid uống thuốc gì đã cung cấp cho các mẹ bỉm sữa cái nhìn toàn diện và đáng tin cậy. Luôn nhớ rằng, mọi quyết định về điều trị đều cần có sự tham vấn của chuyên gia y tế để đảm bảo hiệu quả và an toàn tuyệt đối.